رفع عوارض جراحی باز کمر و گردن و تسکین درد ناشی از عمل ناموفق

سندروم جراحی ناموفق کمر یا جراحی ناموفق گردن موسوم به FBSS ( معروف به سندروم عمل ناموفق ستون فقرات) به مجموعه ای از علائم اتلاق می‌شود که بعد از جراحی ستون فقرات گردن و کمر رخ می دهد.

بیشتر جراحی‌های ستون فقرات ازجمله همجوشی  معمولا به‌منظور کاهش درد انجام می شود اما در بسیاری از موارد بعد از جراحی نه‌تنها بیمار تغییری در درد خود احساس نمی کند و یا  درد او برطرف نمی‌شود بلکه تشدید می‌یابد. تحمل درد و عوارض بعد از جراحی و همچنین نیاز به درمان بیشتر اغلب برای بیمارانی که به‌تازگی جراحی کرده‌اند دشوار و خسته‌کننده است.

دلیل ناموفق بودن عمل باز کمر و گردن چیست؟

عوامل متعددی وجود دارد که اغلب موجب سندروم عمل ناموفق کمر و گردن می‌شوند. علت اول این است که جراح باید اعصاب مهم و بزرگ را جراحی کند. این اعصاب در طول جراحی ممکن است به راحتی کشیده، پاره و یا آسیب ببینند.

دوم این‌که، گاهی جراحی در بیماران بدون شناخت علل بیماری و منشا آن انجام می‌شود. به‌عنوان مثال وقتی درد کمر ناشی از دیسک باشد به دلیل این که علت بیماری کاملا واضح و مشخص است جراحی جفت کردن مهره‌های کمری با موفقیت انجام خواهد شد. اما هنگامی که فتق دیسک از طریق تصاویر رادیوگرافی قابل تشخیص نباشد ریسک جراحی ناموفق بیشتر خواهد بود.

و نکته آخر این که برخی از دردهای کمر و گردن نظیر فشردگی اعصاب مزمن به‌قدری شدید هستند که حتی با عمل هم تسکین نمی‌یابند. در چنین جراحی‌هایی به دلیل آسیب دیدگی اعصاب در طول جراحی ممکن است بیمار با عوارض بعد از عمل یا عمل ناموفق مواجه شود.

دردهای ناشی از جراحی 

نوع درد در بیشتر کمر دردها اغلب به عضله و اعصاب مرتبط است. دردهای عضلانی یا به عبارتی دردهای حساس به لمس بعد از جراحی اغلب کوتاه مدت هستند. به ندرت پیش می آید که دردهای عضلانی طولانی بوده و در گروه دردهای ناشی از جراحی ناموفق و یا سندروم  عمل ناموفق گردن قرار بگیرد.

در هر حال، تغییر در مکانیک کمر و آسیب اعصاب می تواند منجربه اسپاسم عضلانی شود. لازم به ذکر است که ناهنجاری اسپاسم عضلات موضوع خیلی مهم و نگران کننده ای نیست. در حالت اسپاسم، بیمار درد و گرفتگی عضلات را در نواحی جراحی احساس می‌کند.

درد اعصاب شایع‌ترین علائم سندروم عمل  ناموفق شناخته شده است. این بدین معناست که بیمار در ناحیه و اندام جراحی شده علائمی نظیر درد،  تیر کشیدن، گزگز و ضعف را احساس خواهد کرد. علائم دیگر نظیر درد اعصاب نواحی جراحی و همچنین بی‌حسی موضعی از عوارض بعد از عمل می‌باشند. گاهی بیمار بعد از جراحی همچنان با درد قبل از جراحی مواجه است. بعد از جراحی ممکن است درد تشدید یابد، هیچ تغییری نکند و یا تا حدودی کاهش یابد.

چه کسانی دچار این عارضه می شوند؟

احتمال جراحی ناموفق کمر و گردن در هر بیماری که سون فقرات خود را عمل کرده وجود دارد. عدم اتصال  صحیح مهره‌ها به یکدیگر علت اولیه می‌باشد. عوامل متعددی وجود دارند که ممکن است مانع اتصال یا همجوشی مهره‌ها شوند:

• افراد سیگاری بیشتر در خطر جراحی ناموفق کمر قرار دارند چراکه سیگار کشیدن رگ‌های خونی کوچکی را که امکان همجوشی را فراهم می‌کنند تحت تاثیر قرار داده و آسیب می‌رساند.
• عدم شرکت در جلسات توانبخشی بعد از جراحی اغلب کمکی به کاهش درد نمی کند. از فواید فیزیوتراپی می‌توان به تطبیق کمر به تغییرات ناشی از جراحی و همچنین بهبود بیماری اشاره کرد.
• نکته آخر این که عدم کنترل دیابت خون می‌تواند اتصال مهره‌ها را با مشکل مواجه کند. قند خون از مواردی است که توانایی عروق خونی کوچک برای بهبود بافت‌ها را تحت تاثیر قرار می دهد.

علاوه بر عوامل خطرزایی که تاکنون معرفی کردیم، برخی مواقع جراحی در بیماران به دلایل دیگر ناموفق می باشد. همانطور که قبلا اشاره نمودیم عدم تشخیص صحیح درد معمولا منجربه جراحی ناموفق می‌شود.

لازه به ذکر است،  جراحی در افرادی که از درد شدید اعصاب رنج می‌برند ممکن است تا حدودی به تسکین درد کمک کند اما درد را به‌طور کامل از بین نمی‌برد. جراحی توسط جراحان ناوارد و یا انتخاب جراحی باز به‌جای جراحی‌های کم تهاجمی اغلب با عوارض بعد از جراحی همراه هستند.

روش های تشخیص

معمولا سندروم جراحی ناموفق کمر و گردن بعد از جلسات فیزیوتراپی و یا گذشت زمان تشخیص داده می شوند. از طریق تصویربرداری، آزمایش خون و روش های تشخیصی دیگر می‌توان به درستی چنین عارضه ای را تشخیص داد. کمر درد ممکن است به دلایل متعددی رخ دهد. هرچه اطلاعات پزشک درخصوص علائم و شرایط خاص بیمار بیشتر باشد انتخاب گزینه های درمانی راحت‌تر انجام خواهد شد.

راه های درمان عوارض جراحی باز ستون فقرات 

افرادی که بعد از جراحی هیچ بهبودی در علائم بیماری خود مشاهده نمی کنند ممکن است جهت کاهش و تسکین درد خود به روش‌های جایگزین و یا درمان‌های مبتنی بر بدن نیاز داشته باشند:

دارو

داروهای ضد تشنج و برخی از داروها ضد افسردگی تاثیر خوبی در کاهش دردهای عصبی دارند. البته چنین داروهایی برخی مواقع قبل از جراحی به بیمار تجویز می‌شوند.

نوروتومی با رادیوفرکوئنسی

درمان اولیه شامل تزریق، انسداد اعصاب و یا انسداد موقت سیگنال‌های درد است. روش انسداد موقت سیگنال‌های درد به روش نوروتومی با رادیوفرکوئنسی معروف است. در طی این روش انتهای اعصاب کوچک گرم و به طور موقت مسدود می‌شود.

ماساژدرمانی

از طریق ماساژ درمانی نیز می توان درد ناشی از عمل ناموفق کمر را تسکین داد.

پزشک با مالش، فشار و دستکاری بافت‌های نرم بدن بیمار موجب شل شدن عضلات می شود. در ماساژ نقاط ماشه‌ای میوفاسیال گره‌های عضلانی که موجب بروز علائم درد در برخی از قسمت‌های بدن می گردد برطرف می‌شود.

کایروپراکتیک درمانی 

درمان دستی نیز برای درمان درد پس از عمل باز دیسک کمر و گردن کاربرد دارد.

در طول درمان کایروپراکتیک یا همان درمان دستی پزشک مهره‌های بدن بیمار را با دست تنظیم می کند. برخی از پزشکان  تمام بیماری‌ها ازجمله سرطان و بیماری های مهم دیگر را به ناهنجاری ستون فقرات ربط می دهند و برخی دیگر جهت کاهش فشردگی اعصاب در ستون فقرات به روش‌های غیرجراحی متمرکز می‌شوند.

فیزیوتراپی چه کمکی به درمان عوارض جراحی ناموفق کمر می کند؟

با کمک گرفتن از فیزیوتراپی می توان احتمال ناموفق بودن عمل باز کمر را کاهش داد.

درحقیقت بخش عمده درمان عوارض ناشی از جراحی‌های ناموفق در بسیاری از افراد فیزیوتراپی است. بسته به محل جراحی در ستون فقرات ممکن است انجام برخی حرکات الزامی و برخی ممنوع باشد. پزشک باتوجه به مشکل هر بیمار سعی می‌کند ورزش‌های مخصوص و مناسب را برنامه ریزی کند.

تاثیر طب سوزنی

طب سوزنی  یکی از روش های موثر برای کاهش درد ناشی از عمل ناموفق کمر و گردن است.

در طی طب سوزنی پزشک با تزریق سوزن های نازک و مخصوص به نقاط مختلف بدن بیمار به کاهش درد کمک می‌کند. هدف عمده درمان سنتی طب سوزنی، حفظ  و بازگرداندن سلامتی از طریق ایجاد تعادل بین نیروهای یین (نیروی سرما، آرام و منفعل) و یانگ ( نیروی گرما، هیجان و فعال) است.

این امر از طریق انحلال جریان انرژی حیاتی موسوم به چی در امتداد مسیرهای شناخته شده معروف به مریدین صورت می‌پذیرد.

تحریک ستون فقرات و پمپ‌های اینتراتکال

گاهی اوقات پزشکان ممکن است به درمان تحریک ستون فقرات موسوم به SCS روی آورند. مطالعات نشان دادند که روش درمانی تحریک ستون فقرات بیشتر از تکرار جراحی در درمان عمل‌های ناموفق تاثیر داشته است. در طول این روش، انتقال جریان برق کم ولتاژ به ستون فقرات موجب می‌شود سیگنال‌های درد قبل از رسیدن به مغز متوقف شوند.

تحریک ستون فقرات کمک می‌کند تا بیماران  وابستگی خود را به مصرف داروهای اپیوئید (مسکن‌های شبیه مرفین یا مواد افیونی) کمتر کنند.

در طی این روش، جهت انسداد سیگنال‌های درد، داروها توسط پمپ‌های اینتراکتال به‌طور مستقیم به ستون فقرات ترزیق می‌شوند.

ورزش 

ورزش تاثیر چشمگیری در درمان جراحی ناموفق کمر دارد. انجام حرکات ورزش منظم، کم فشار، کششی و تقویتی مرتبط با قلب می‌توانند مفید باشند.

در صورت انجام حرکات کششی و تقویتی بهتر است درحضور پزشک انجام شود. حرکات خاص نظیر چرخش ستون فقرات ممکن است موجب تشدید علائم ناشی از عمل ناموفق شود. ایجاد برنامه ورزشی روزانه و منظم ممکن است در ظاهر کمی ساده به‌نظر برسد اما توصیه می‌کنیم در خصوص هر ایده‌ی بالقوه با پزشک مشاوره کنید. به‌عنوان یک قانون کلی باید خاطر نشان کرد، هر حرکتی که موجب تحریک، چرخش و یا آسیب ستون فقرات شود نباید انجام داد. ورزش‌هایی نظیر دویدن، گلف و تنیس خیلی توصیه نمی‌شوند. در این قسمت  به معرفی ورزش هایی می‌پردازیم که انجام آن ها برای بیماران مبتلا به سندروم عمل ناموفق کمر خطری ندارد:

• پیاده‌روی در سطح صاف و در فضای باز و یا روی تردمیل در فضای بسته
• شنا یا ایروبیک در آب
• حرکات آرامش بخش یوگا
• پیلاتس
• تای چی

روش های جایگزین جراحی  باز کمر و گردن

طبق نظر محققان، پیشگیری از سندروم جراحی ناموفق راحت‌تر از درمان است. سندروم ناموفق عمل باز بیشتر به انتخاب صحیح بیمار بستگی دارد. یا به‌عبارتی برخی مواقع جراحی گزینه مناسبی برای بسیاری از بیماران نیست.

برای بیمارانی که جراحی ستون فقرات  کاملا تشخیص داده نشده و یا افرادی که درخصوص چنین جراحی خطیری مردد هستند گزینه‌های درمانی کم‌تهاجمی دیگری هم وجود دارد. روش‌هایی نظیر تزریق، انسداد و رادیوفرکوئنسی در درمان سندروم جراحی ناموفق بکار می‌روند.

روش‌های فوق با ایجاد برش‌های کوچک و بدون آسیب به بافت‌ها و عضلات اطراف ستون فقرات انجام می‌شوند. مزایای روش‌های درمانی غیرجراحی و کم تهاجمی شامل:

• دوره بهبود کوتاه
• خطر عوارض جانبی کمتر
• کاملا سرپایی
• ایجاد برش‌های جراحی کوچک و کمتر از 1 اینچ